Question 1

Што е е-Фактура?

Accepted Answer

е-Фактура е систем за електронско издавање и прием на фактури управуван од Управата за јавни приходи (УЈП). Секоја фактура се креира во стандардизиран дигитален формат (UBL 2.1), се потпишува со дигитален потпис и се испраќа електронски до УЈП за одобрување.

Question 2

Кога станува задолжителна е-Фактура?

Accepted Answer

Задолжителна е-Фактура за сите ДДВ-обврзници почнува на 1 октомври 2026 година. Пилот тестирањето е веќе достапно од 5 јануари 2026 на тест околината на УЈП.

Question 3

Кој мора да користи е-Фактура?

Accepted Answer

Сите деловни субјекти регистрирани за ДДВ во Македонија - ДООЕЛ, ДОО, АД, трговци поединци и занаетчии. Проценката е дека 50.000-70.000 фирми ќе бидат обврзани.

Question 4

Дали фрилансерите мора да користат е-Фактура?

Accepted Answer

Да, доколку се регистрирани за ДДВ. Самостојните вршители на дејност кои се ДДВ-обврзници имаат иста обврска како и трговските друштва.

Question 5

Дали е-Фактура важи за продажба до крајни потрошувачи (B2C)?

Accepted Answer

Почетната имплементација е фокусирана на B2B трансакции помеѓу ДДВ-обврзници. За B2C продажба засега не е задолжителна, но може да се прошири во иднина.

Question 6

Што ако не сум регистриран за ДДВ?

Accepted Answer

Ако не сте ДДВ-обврзник, засега не сте обврзани да користите е-Фактура. Обврската важи само за субјекти регистрирани за ДДВ со годишен промет над 1.000.000 МКД.

Question 7

Дали рокот може да се одложи?

Accepted Answer

Засега нема назнаки за одложување. Искуството од Србија покажува дека рокот не беше продолжен и покрај барањата на бизнис заедницата. Препорака: не чекајте, започнете со тестирање навреме.

Question 8

Дали има исклучоци од е-Фактура?

Accepted Answer

Засега нема објавени исклучоци за одредени индустрии или типови на бизниси. Сите ДДВ-обврзници без разлика на дејноста мора да го користат системот.

Question 9

Дали PDF фактура е исто што и е-Фактура?

Accepted Answer

Не. PDF е визуелна репрезентација, додека е-Фактура е структуриран XML документ (UBL 2.1) кој се обработува автоматски. PDF не може да се испрати до УЈП.

Question 10

Дали треба да чувам хартиени копии?

Accepted Answer

Не. Фактурите одобрени преку е-Фактура системот имаат полна правна валидност во дигитална форма. Не е потребно печатење или архивирање на хартиени копии.

Question 11

Што е UBL 2.1?

Accepted Answer

Universal Business Language 2.1 е меѓународен стандард за деловни документи. Го дефинира XML форматот во кој се структурираат е-фактурите, вклучувајќи ги сите задолжителни полиња.

Question 12

Што е XAdES потпис?

Accepted Answer

XML Advanced Electronic Signatures е стандард за дигитално потпишување на XML документи. Обезбедува интегритет и автентичност на е-фактурата.

Question 13

Што значи "clearance model"?

Accepted Answer

Во clearance моделот, секоја фактура мора да биде одобрена од УЈП пред да стане правно валидна. За разлика од "post-audit" моделот каде фактурите се проверуваат ретроактивно.

Question 14

Колку време трае одобрување од УЈП?

Accepted Answer

Одобрувањето е автоматско и обично трае неколку секунди. УЈП го валидира форматот, потписот и задолжителните полиња, и веднаш враќа одговор.

Question 15

Што ако УЈП ја одбие фактурата?

Accepted Answer

Добивате детален одговор со причината за одбивање. Ја коригирате грешката (формат, потпис, полиња) и ја испраќате повторно. Честа причина е невалиден ЕДБ на купувачот.

Question 16

Која е разликата помеѓу КЕП и АДС потпис?

Accepted Answer

КЕП (Квалификуван електронски потпис) бара USB хардверски токен и има највисока правна валидност. АДС (Напреден дигитален потпис) користи софтверски сертификат (P12 датотека) и е полесен за употреба.

Question 17

Дали ми треба USB токен?

Accepted Answer

Не задолжително. Можете да користите АДС (софтверски) потпис со P12 сертификат без дополнителен хардвер. USB токен е потребен само за КЕП потпис.

Question 18

Може ли е-Фактура да се користи од мобилен?

Accepted Answer

Да. денар.мкд е целосно респонзивна веб апликација и работи на мобилни уреди. Можете да креирате и прегледувате фактури од телефон или таблет.

Question 19

Што е EN 16931?

Accepted Answer

EN 16931 е европски стандард кој го дефинира семантичкиот модел на електронски фактури. Македонскиот систем е усогласен со овој стандард, што обезбедува компатибилност со ЕУ.

Question 20

Како да се регистрирам за пилот тестирање?

Accepted Answer

Пилот тестирањето е достапно на efakturatest.ujp.gov.mk. Доброволно е и бесплатно. Можете да тестирате со денар.мкд кој е интегриран со тест околината на УЈП.

Question 21

Какви казни има за неусогласеност?

Accepted Answer

Казните се движат од 300 до 10.000 EUR по прекршок. Висината зависи од големината на фирмата и тежината на прекршокот. Казните важат по 1 октомври 2026.

Question 22

Дали може да се одбие ДДВ без е-Фактура?

Accepted Answer

По 1 октомври 2026, нема да може да побарувате одбивање на влезен ДДВ врз основа на фактури издадени надвор од е-Фактура системот. Ова е клучен финансиски мотив за усогласување.

Question 23

Како е-Фактура влијае на даночни пријави?

Accepted Answer

е-Фактура го олеснува процесот бидејќи УЈП автоматски ги евидентира сите фактури. Ова го поедноставува пополнувањето на ДДВ пријави и ја намалува можноста за грешки.

Question 24

Што ако мојот добавувач не користи е-Фактура?

Accepted Answer

По рокот, фактурите од добавувачи кои не го користат системот немаат правна валидност. Нема да можете да ги одбиете од ДДВ. Затоа е важно да ги информирате вашите добавувачи навреме.

Question 25

Колку чини софтвер за е-Фактура?

Accepted Answer

Цените варираат. УЈП порталот е бесплатен но ограничен. денар.мкд нуди бесплатен план за 30 фактури месечно. Pro планот за сметководствени бироа е 3.000 МКД месечно.

Question 26

Дали владиниот портал е бесплатен?

Accepted Answer

Да, УЈП порталот е бесплатен за сите ДДВ-обврзници. Нуди основно внесување на фактури, но нема автоматизација, управување со клиенти или финансиски извештаи.

Question 27

Како се издава кредитна нота преку е-Фактура?

Accepted Answer

Кредитната нота се издава како посебна е-фактура со тип "кредитна нота" и референца кон оригиналната фактура. Се потпишува и испраќа до УЈП на истиот начин.

Question 28

Дали е-Фактура важи за прекугранични трансакции?

Accepted Answer

Засега е-Фактура е фокусирана на домашни B2B трансакции. За прекугранични фактури, стандардните правила за ДДВ и фактурирање продолжуваат да важат.

Question 29

Како да се подготвам за е-Фактура?

Accepted Answer

Започнете со проверка на вашата ДДВ регистрација и ЕДБ број. Изберете софтвер, набавете дигитален сертификат и тестирајте на пилот околината. Целосна чеклиста е достапна на страницата за подготовка.

Question 30

Кој софтвер да го изберам?

Accepted Answer

Зависи од вашите потреби. За мал број фактури - УЈП портал. За повеќе функционалности - денар.мкд или друг специјализиран софтвер. За големи компании - ERP интеграција.

Question 31

Дали треба да го вклучам сметководителот?

Accepted Answer

Секако. Координирајте го преминот со вашето сметководствено биро. Тие треба да имаат пристап до системот и да бидат запознаени со процесот на е-фактурирање.

Question 32

Што е ЕДБ број?

Accepted Answer

Единствен Даночен Број - 13-цифрен број доделен од УЈП кој го идентификува секој даночен обврзник во Македонија. Задолжително поле на секоја е-фактура.

Question 33

Што е ЕМБС?

Accepted Answer

Единствен Матичен Број на Субјект - 7-цифрен регистарски број доделен од Централен регистар. Го идентификува деловниот субјект и е различен од ЕДБ.

Question 34

Како да проверам дали некој е ДДВ-обврзник?

Accepted Answer

Можете да проверите на веб страницата на УЈП или преку е-Фактура системот. Внесете го ЕДБ бројот и системот ќе ви покаже дали субјектот е активен ДДВ-обврзник.

Question 35

Кои ДДВ стапки важат?

Accepted Answer

Во Македонија важат две стапки: 18% (стандардна) за повеќето производи и услуги, и 5% (намалена) за прехранбени производи, лекови, книги, компјутери и друго.

Question 36

Дали е-Фактура содржи QR код?

Accepted Answer

Тоа зависи од софтверот. QR кодот не е задолжителен дел од UBL стандардот, но некои софтвери го додаваат за полесна верификација на фактурата.

Question 37

Што е ViDA Директива?

Accepted Answer

VAT in the Digital Age е директива на ЕУ за дигитализација на ДДВ системот, вклучувајќи задолжително е-фактурирање. Македонскиот систем е усогласен со оваа иницијатива.

Question 38

Како Србија го имплементира е-фактурирањето?

Accepted Answer

Србија го воведе задолжителното е-фактурирање во фази: 2022 за државни институции, 2023 за B2B. Искуството покажа важноста на рана подготовка и тестирање.

Question 39

Дали македонскиот систем е компатибилен со ЕУ?

Accepted Answer

Да. Системот е базиран на EN 16931 и UBL 2.1 - истите стандарди кои ги користат ЕУ земјите. Ова е важно за идна интеграција со ЕУ и прекугранично е-фактурирање.

Question 40

Што нуди владиниот УЈП портал?

Accepted Answer

Бесплатно основно внесување и испраќање на фактури. Нема управување со клиенти, финансиски извештаи, автоматизација или PDF генерирање. Соодветен за бизниси со многу мал број фактури.

Question 41

Дали е-Фактура е безбедна?

Accepted Answer

Да. Секоја фактура е дигитално потпишана и испратена преку HTTPS. УЈП го верифицира потписот и интегритетот на документот. Податоците се заштитени со енкрипција.

Question 42

Каде да најдам повеќе информации?

Accepted Answer

На денар.мкд ќе најдете водич за е-Фактура, речник на поими, споредба на софтвер и чеклиста за подготовка. За официјални информации, посетете ја веб страницата на УЈП.

Прашања и одговори за е-Фактура

Основи за е-Фактура

Технички прашања

Финансиски прашања

Практични прашања

Контекст и позадина

Поврзани ресурси