Fjalor financiar

Terme nga veprimtaria tregtare dhe tatimore ne Maqedoni

Subjekte biznesi

SHPKNJP - Shoqeri me pergjegjesi te kufizuar e nje personi: Forma me e zakonshme e shoqerise tregtare ne Maqedoni me nje pronar. Themeluesi pergjigjet deri ne lartesine e kontributit themelues. Kapitali minimal themelues eshte 5.000 EUR.
SHPK - Shoqeri me pergjegjesi te kufizuar: Shoqeri tregtare me dy ose me shume pronare (ortake). Secili ortak pergjigjet deri ne lartesine e kontributit te tij. Vendimet merren me shumice ne kuvend.
SHA - Shoqeri aksionare: Shoqeri tregtare kapitali i se ciles eshte i ndare ne aksione. E pershtatshme per ndermarrje me te medha qe deshirojne te terheqin investitore. Kapitali minimal eshte 25.000 EUR.
TP - Tregtar individual: Person fizik qe kryen veprimtari tregtare ne emrin e vet dhe per llogarire e vet. Pergjigjet me te gjithe pasurine e tij. Regjistrim me i thjeshtuar, por rrezik me i madh personal.
EMBS - Numri unik i regjistrimit te subjektit: Numer regjistrimi 7-shifror i dhene nga Regjistri Qendror gjate themelimit te kompanise. Identifikon subjektin e biznesit dhe eshte i ndryshem nga numri tatimor (NIF).
Regjistri Qendror: Institucion shteteror ku regjistrohen te gjithe subjektet e biznesit ne Maqedoni. Leshon EMBS, ruan te dhena per themeluesit, drejtuesit dhe raportet vjetore.

TVSH - Tatimi mbi vleren e shtuar: Tatim indirekt qe llogaritet ne cdo faze te shitjes. Norma standarde 18%, norma e reduktuar 5%. Konsumatori perfundimtar e mbart, por bizneset e mbledhin dhe e paguajne ne DAP.
NIF - Numri i identifikimit fiskal: Numer 13-shifror i dhene nga Drejtoria e te Ardhurave Publike (DAP) qe identifikon cdo obligues tatimor. Fushe e detyrueshme ne cdo fature dhe deklarate tatimore.
Obligues i TVSH-se: Subjekt biznesi i regjistruar per TVSH ne DAP. Detyra per regjistrim lind me qarkullim vjetor mbi 1.000.000 MKD (rreth 16.000 EUR). Regjistrimi vullnetar eshte i mundur edhe nen kete prag.
TVSH hyrese (tatimi paraprak): TVSH e paguar ne blerje (fatura hyrese). Obliguesi i TVSH-se ka te drejte ta zbreze nga TVSH dalese. Pas 1 tetorit 2026, zbritja eshte e mundur vetem per e-fatura.
TVSH dalese: TVSH e llogaritur ne shitje (fatura dalese). Diferenca midis TVSH dalese dhe hyrese paguhet ne DAP cdo muaj.
Deklarata e TVSH-se: Deklarate mujore ose tremujore ne DAP ku deklarohen te gjitha faturat hyrese dhe dalese dhe llogaritet detyra per pagesen e TVSH-se.
Tatimi mbi te ardhurat: Tatim qe paguhet mbi te ardhurat personale (paga, honorar, dividend). Norma 10% per te ardhura deri 1.200.000 MKD ne vit, 18% mbi ate shume.

Fature: Dokument biznesi qe konfirmon kryerjen e nje transaksioni. Permban te dhena per shitesin, bleresin, artikujt, sasite, cmimet dhe TVSH-ne.
Note kreditore: Dokument korrigjimi qe ul vleren e nje fature te leshuar me pare. Perdoret gjate kthimit te mallit, zbritjes ose korrigjimit te gabimit.
Fature pro-forma: Parafature ose oferte qe nuk ka vlefshmeri ligjore si dokument tatimor. Perdoret per informimin e bleresit per cmimin para faturimit.
Kupon fiskal: Kupon i leshuar nga aparati fiskal gjate shitjes ndaj konsumatoreve (B2C). I ndryshem nga e-fatura qe eshte per transaksione B2B.
Baza tatimore: Shuma mbi te cilen llogaritet TVSH-ja. Zakonisht eshte cmimi neto i produktit/sherbimit pa TVSH.
Shuma totale: Shuma perfundimtare e fatures qe perfshine bazen tatimore dhe TVSH-ne. Shuma qe bleresi duhet ta paguaje.

UBL 2.1 - Universal Business Language: Standard nderkombetar XML per dokumente elektronike biznesi (OASIS). Percakton formatin e e-faturave, porositeve dhe dokumenteve tjera. Sistemi maqedonas i e-Fatures perdor UBL 2.1.
XAdES - XML Advanced Electronic Signatures: Standard per nenshkrimin dixhital te dokumenteve XML. Siguron integritetin, autenticitetin dhe mosmohimin e nenshkrimit. Dy nivelet jane KEP dhe ADS.
EN 16931: Standard europian per modelin semantik te faturave elektronike. Percakton cilat informacione duhet ti permbaje nje e-fature. Sistemi maqedonas eshte i harmonizuar me kete standard.
Modeli clearance: Model e-faturimi ku cdo fature duhet te aprovohet nga organi tatimor (DAP) perpara se te behet ligjerishtv e vlefshme. Maqedonia e perdor kete model.
KEP - Nenshkrim elektronik i kualifikuar: Tipi me i sigurt i nenshkrimit dixhital, ligjerishtv ekuivalent me nenshkrimin e dores. Kerkon token USB hardware me certifikate te leshuar nga leshues i autorizuar (KIBS, Telekom).
ADS - Nenshkrim dixhital i avancuar: Nenshkrim dixhital me certifikate software (skedar P12). Me i lehte per perdorim se KEP sepse nuk kerkon hardware shtese.
PKCS#11: Nderfaqe kriptografike (API) per komunikim me token USB hardware. denar.mkd Signer e perdor per leximin e celesit privat dhe nenshkrimin e faturave.
JWS - JSON Web Signature: Format per te dhena te nenshkruara dixhitalisht (RFC 7515). e-Fatura ne format UBL XML nenshkruhet si JWS para se te dergohet ne DAP.

Lista e kursit te kembimit: Liste ditore e kurseve te devizave e publikuar nga Banka Popullore (BPRM). Permban kurset e blerjes, mesatare dhe shitjes te valutave te huaja ne raport me denarin.
BPRM - Banka Popullore e Republikes se Maqedonise se Veriut: Banka qendrore e shtetit. Percakton politiken monetare, leshon denarin dhe publikon listen ditore te kursit te kembimit.
Denar (MKD): Valuta zyrtare e Maqedonise. Kodi nderkombetar MKD. Kurs i fiksuar ndaj EUR (rreth 61.5 MKD per 1 EUR). Te gjitha faturat vendore jane ne denare.
Kurset e devizave: Raporti midis vleres se denarit dhe valutave te huaja. Te rendesishme per faturimin ne valute te huaj, ku perdoret kursi mesatar nga lista e kursit.
Biroja kontabel: Kompani ose person qe mban kontabilitetin per subjekte tjera biznesi. Ne denar.mkd, kontabilisti mund te kete qasje ne kompanite e klienteve me rolin "kontabilist".

Te gatshem per e-Fature? Filloni testimin qe sot.